الجلیل Y
«الجليل» اسمی از اسماء الله الحسنی است که در حدیث پیامبر ص وارد گشته است همچنین این اسم در قرآن کریم بیان شده، البته به صورتی دیگر، خداوند U میفرماید:
﴿تَبَٰرَكَ ٱسۡمُ رَبِّكَ ذِي ٱلۡجَلَٰلِ وَٱلۡإِكۡرَامِ ٧٨﴾ [الرحمن: 78].
«نام پروردگار بزرگوار و گرامی تو، چه مبارک نامی است».
﴿وَيَبۡقَىٰ وَجۡهُ رَبِّكَ ذُو ٱلۡجَلَٰلِ وَٱلۡإِكۡرَامِ ٢٧﴾ [الرحمن: 27].
«و تنها ذات پروردگار با عظمت و ارجمند تو میماند و بس».
الجلیل کسی است که عظمت و بزرگی و عزت و بینیازی و صداقت دارد. همچنین دارای کمال ذاتی و صفاتی است. هر کس خداوند جلیل را بشناسد از او میترسد، و بر درگاهش اعتکاف میکند. خداوند دارای عظمت و بزرگی میباشد که هر برتریطلب و بلندپروازی را در هم میکوبد و دارای عزتی است که شأن و منزلت هر انسان مطیع و یاری کنندهی دین خدا را بالا میبرد. ای برادر! بدان که صفات حق دارای چند قسم است: صفات جلال؛ و آن عبارت است از: عظمت، عزت، کبریائی، و تقدس. که همگی آنها به معنی اسم جلیل باز میگردد. صفات جمال، که عبارت است از: صفات لطف، کرم، دلسوزی، شفقت، عفو و احسان. که همگی به معنی اسم جمیل باز میگردد. و صفات کمال، که عبارت از صفاتی ذاتی است که فقط مختص خداوند بوده و بقیهی عقلها و ارواح پایینتر از آن مرتبهاند؛ مانند اسمش قدوس. و صفاتی که ظاهرش جمال است و باطنش جلال: مانند اسم المعطی و المنعم. و صفاتی که ظاهرش جلال است و باطنش جمال: مانند اسم النافع و انصار. گاهی خداوند به بنده چیزی عطا میکند که نیتش از آن عطا بزرگی نمایاندن و قرار دادن حجاب و مانع میان بنده و پروردگار است و گاه بنده را از به دست آوردن زخارف دنیا باز داشته و مقصودش از این عمل نزدیکی و قرب بنده بدوست. عارف به خداوند متعال کسی است که میان این مراتب را جمع نماید.
فرزندم! بدان که جمال دو گونه است: جمالی در صورت حسی و جمالی در صفات معنوی. خداوند است که زیبا میگرداند و به مخلوقات زیبایی عطا میکند، هر گاه صورت زیبایی دیدی بدان که یکی از اسرار صفات خداوندی که اسم جلیل است تجلی نموده است اما زیبایی نفوس به معنایی است که این بخش برتر از زیبایی جسمی است. خداوند جلیل کسی است که در ذات و صفات متعالی و بلندمرتبه است و تمامی بندگان در مقابل سلطهی هیبتش خاضعاند و اهل عرفان در مقابلش شرم نموده قلبهایشان با یاد خداوند خشوع مینماید. خداوند میفرماید:
﴿إِنَّمَا يَخۡشَى ٱللَّهَ مِنۡ عِبَادِهِ ٱلۡعُلَمَٰٓؤُاْ﴾ [فاطر: 28].
«تنها بندگان دانا و داشمند، از خدا، ترس (آمیخته با تعظیم) دارند».
فرق میان جلیل و کبیر و عظیم این است که منظور از کبیر، کامل بودن در ذات است و منظور از جلیل، کامل بودن در صفات و منظور از عظیم کامل بودن در ذات و صفات. جلیل کسی است که شأن و منزلتش والاست و دستوراتش واجب الإجرا. هیچکس همچون او نیست و هیچکس نه در ذات و نه در صفات و نه در افعال شریک او نیست. خداوند متصف به صفات جلال است و صفات جلال عبارت است از: غنی، ملک، قدسیت، علم، قدرت و دیگرصفاتی که نام بردیم. کسی که جامع تمامی این صفات باشد، او جلیل مطلق است و آن کس جز خداوند متعال نیست؛ زیرا هر آنچه از زیبایی، کمال، ارزش و حسن در جهان وجود دارد از انوار ذات او و آثار صفات خداوندی است و هیچ موجودی جز خداوند دارای کمال مطلق نیست بدین سبب شخص عارف، مشاهدهی جلال خداوندی، سبب خوشی و سرور و لذت و غبطهاش شده، نعیم و خوشیهای بهشت در برابرش حقیر و کوچک جلوه میکنند. حال که ثابت شد خداوند جلیل و جمیل است و هر جمیل و زیبایی محبوب و معشوق زیباپسندان است، پس به درستی خداوند محبوب و معشوق قلبهاست. اما عرفا گفتهاند: جلیل کسی است که هر کس قصد وصالش را نماید، عزت و بزرگی یابد و هر کس از او دوری گزیند ذلیل و خوار گردد. و گفته شده: او کسی است که در قلبهای عارفان قدر و منزلت فراوان دارد و یادش در نفوس محبین عظیم و بزرگ است. و عدهای گفتهاند: جلیل کسی است که در صفاتش برتر و والا بوده و هیچکس بدان مقام نرسد و برتر از آن است که کمال جلالش بر کسی قابل دسترسی باشد. و عدهای گفتهاند: جلیل کسی است که با وصف جلالش قلبها را گشوده و با وصف جمالش اسرار را آشکار میکند و عدهای گفتهاند: جلیل کسی است که اولیاء با فضلش بزرگی به دست آورند و دشمنان با عدلش دچار خواری و سرافکندگی شوند.
بهرهی بنده از اسم خداوند الجلیل
بدان که خدای سبحان گاهی قلبها را با صفت جلالش و گاهی با صفت جمالش گشوده و پردهها را از آن برمی دارد. هر گاه با صفت جمالش قلبها را بگشاید، احوال قلب همچون شخص تشنهای میگردد که هرلحظه تشنهتر میشود و هر گاه با صفت جلالش قلبها را بگشاید احوال قلب همچون شگفتزده و متعجب میگردد که هر لحظه بر شدت شگفتی شخص افزوده میشود.
بدان که خداوند ابرار و نیکوکاران را با نوشانیدن شراب عشق و محبت برمیگزیند و با القای روح انس و الفت محبین و عاشقان را بر میگزیند. گروهی را با لطفش حاضر میگرداند و گروهی را با برداشتن پردهها و حجابها مست و شیدا میگرداند. هر کسی را که حاضر گرداند روحش را بسط و گسترده گرداند و هر کسی را که مست گرداند هر آنچه را که به او وابسته است از او میستاند و هر گاه که حقایق بر قلبها آشکار گردند نه از بین میروند و نه فرد را رها میسازند و هر گاه که معانی بر اسرار تفوق یابند، هیچ اثری از خود بر جای نمیگذارند.
بدان که عابدان چون فضلش را دیدند، نفسشان را تقدیم کردند و عارفان چون جلالش را دیدند قلبهایشان را اهدا نمودند و محبین چون جمالش را به مشاهده نشستند روحهایشان را بذل نمودند. هر کس که دارای علم الیقین است، فضلش را به چنگ میآورد و آن کس که عین الیقین دارد جلالش را میبیند و هر کس که حق الیقین دارد جمالش را میبیند.
بدان که خداوند متعال قلبهای عابدان را بین شهود ثواب و فضلش و همچنین مشاهدهی عذابش منقلب میگرداند. هر گاه که در فضلش بیندیشد رغبتشان افزوده گردد و هر گاه در عذابش بیندیشند، خوفشان افزون گردد. هر کس که خداوند صفت جمیل را بر او بنمایاند جمال معانی و حلاوت ایمان و زیبایی رخسار و زیبایی خلق و خوی در او فزونی بنمایاند جمال معانی و حلاوت ایمان و زیبایی رخسار و زیبایی خلق و خوی در او فزونی مییابد و در این دریای زیبایی هیبتش افزون گردد، آنگاه بنده به اعمال زشت و خصال ناپسند تن در نمیدهد؛ زیرا از آستان جمال رانده میشود و همچون بندهی زیرکی با طبع بلند و ذکاوت ذوقی که دارد از هر عمل زشت و قبیحی دوری می گیرد و هرگز راضی نمیشود که خود را به حرام و اخلاق ناپسند بیاراید و هر گاه که به جمال الهی انس یابد از خلق و شهوات دنیا و نعیم آخرت دوری میگیرد، زیرا جز به مشاهدهی خداوند سبحان لذت نمیبرد. بدین خاطر بزرگترین و عظیمترین نعمت خداوند برای عاشقان جمالش، در آخرت رؤیت ذات خداوندی است. لازم به تذکر است که کسی میتواند در این آستان جمال و جلال شرف حضور یابد که نفسش را زیر پا بگذارد و تمامی احساسات بشری را از وجودش منقطع گرداند. فقط خداوند است که او را بیدار میگرداند و از غفلت میرهاند. هر گاه که نفست بر تو غلبه یافت و شیطان قصد داشت تا بر تو تسلط یابد، آنگاه جلال پروردگار را در نظر آور که چگونه فرعون و هامان را در هم کوبید و بگو: یا جلیل! و هر گاه که این اسم را با احترام و شکوه خاصی تکرار نمایی، نور جلال بر قلبت تابیدن گیرد و گمراهی را از تو دور گرداند و هر گاه که تو را دارای رأی جلیل بیند، تو را با عزت و تأیید خود یاری میرساند.
عبدالجلیل: او کسی است که خداوند با جلالش او را بهترین و عظیمترین افراد گردانیده به گونهای که هر کس او را بیند، به سبب عظمت و جلالت قدرتش از او میترسد و در قلب شخص هیبت این شخص ( عبدالجلیل) را قرار میدهد.
دعا: پروردگارا! تو جلیلی هستی که قلبها از جلالت تو به لرزه میافتند و سختیها از خوف و خشیت تواناییات از بین میروند. و تو آن کریمی که قلبها به سویت مشتاق و مایلاند و تو آن رحیمی که مهربانیات تجلی یافته و آدمی را از هر رنج و اندوهی میرهانی، کمال مطلق و عز حقیقی از آن توست. پروردگارا! چشمانی بصیرتبین به ما ارزانی دار تا تو را با تمامی صفاتت آشکارا ببینیم و تو را از ته قلب عبادت کنیم و ما را از فریفته شدن به زیبایی خویش محفوظ دار، همچنین ما را از نگریستن به ظاهر اعمال محفوظ دار؛ زیرا که در پشت صورتها، معانی نهفته است که فقط بندگانی نورانی آن را میفهمند. پروردگارا! با اسم جلیلت بر من تجلی نما تا هر مخلوقی را در حال سجده به درگاهت ببینم و همه را در حال اظهار عجز و ناتوانی در برابر قدرت بینهایت تو مشاهده کنم و هیچگاه به گناه نپردازم، به راستی تو بر هر چیزی توانایی.
وصلی الله علی سیدنا محمد وعلی آله وصحبه وسلم
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر