الحکیم Y
«الحکيم» اسمی از اسماء الله است که در حدیث پیامبر ص وارد گردیده و در قرآن کریم آیات فراوانی وجود دارد که دلالت مینمایند که خداوند حکیم است از آن جمله میفرماید:
﴿الٓرۚ كِتَٰبٌ أُحۡكِمَتۡ ءَايَٰتُهُۥ ثُمَّ فُصِّلَتۡ مِن لَّدُنۡ حَكِيمٍ خَبِيرٍ ١﴾ [هود: 1].
«الف. لام را (این قرآن) کتاب بزرگواری است که آیههای آن (توسط خدا) منظم و محکم گردیده است (و لذا تناقض و خلل و نسخی بدان راه ندارد) و نیز آیات آن از سوی خداوند (جهان) شرح و بیان شده است که هم حکیم است و هم آگاه (و کارهایش از روی کاردانی و فرزانگی انجام میپذیرد)».
خداوند خود را بدین صفات وصف مینماید که: خداوند عزیز و حکیم، واسع و حکیم، حکیم و علیم، حکیم و خبیر، تواب و حکیم، حکیم و حمید، علی و حکیم است. خداوند میفرماید:
﴿أَنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ٢٠٩﴾ [البقرة: 209].
«بیگمان خدا توانا و حکیم است».
﴿وَكَانَ ٱللَّهُ وَٰسِعًا حَكِيمٗا ١٣٠﴾ [النساء: 130].
«خداوند دارای فضل و رحمت فراوان (در حق بندگان است و کارهای ایشان را از روی حکمت میگرداند چرا که) حکیم است».
﴿وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ ٢٦﴾ [النساء: 26].
«و خداوند آگاه (از احوال بندگان است و قوانینی را برایتان وضع مینماید که مصلحت و منفعت شما را در بر دارد) و حکیم است (و برابر حکمت، احکام شریعت را صادر مینماید)».
﴿وَهُوَ ٱلۡحَكِيمُ ٱلۡخَبِيرُ ١٨﴾ [الانعام: 18].
«پروردگار تو حکیم و آگاه است».
﴿وَأَنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٌ حَكِيمٌ ١٠﴾ [النور: 10].
«و خداوند بس توبهپذیر (از بندگان خود) و حکیم است».
﴿تَنزِيلٞ مِّنۡ حَكِيمٍ حَمِيدٖ ٤٢﴾ [فضلت: 42].
«قرآن فرو فرستادهی یزدان است که با حکمت و ستوده است».
﴿إِنَّهُۥ عَلِيٌّ حَكِيمٞ ٥١﴾ [الشوری: 51].
«خداوند والا و کار به جا است».
حکیم کسی است که در تقدیرات عدالت پیشه است، خداوندی که در تدبیر امور نیکو است و صاحب حکمت متعالی است کسی که هر چیزی را در جایی که مصلحت آن اقتضا میکند قرار میدهد و این همان مراد خداوند در این کلامش است که:
﴿وَخَلَقَ كُلَّ شَيۡءٖ فَقَدَّرَهُۥ تَقۡدِيرٗا ٢﴾ [الفرقان: 2].
«و همه چیز را آفریده است و آن را دقیقا اندازهگیری و کاملا برآورد کرده است».
خداوند از انجام کار عبث و بیهوده، پاک و منزه است و میفرماید:
﴿أَفَحَسِبۡتُمۡ أَنَّمَا خَلَقۡنَٰكُمۡ عَبَثٗا﴾ [المؤمنون: 155].
«آیا گمان بردهاید که ما شما را بیهوده آفریدهایم؟».
﴿وَمَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَآءَ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا بَٰطِلٗا﴾ [ص: 27].
«ما آسمانها و زمین و چیزهایی را که در بین آن دو تا است، بیهوده نیافریدهایم».
خداوندU علمش فراگیر و گسترده بوده و با علم ازلی و قدیمش به حوادثی که روی داده و میدهد مطلع است و از هر چیزی آگاه است و با حسن تقدیر امور و کارها را تدبیر میکند و حکمش را نمیتوان رد کرد. پیامبر اسلام ص مظهر حکمت است، آنجا که خداوند میفرماید:
﴿لَقَدۡ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ إِذۡ بَعَثَ فِيهِمۡ رَسُولٗا مِّنۡ أَنفُسِهِمۡ يَتۡلُواْ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِهِۦ وَيُزَكِّيهِمۡ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ﴾ [آل عمران: 164].
«یقیناً خداوند بر مؤمنان (صدر اسلام) منت نهاد و تفضل کرد بدانگاه که در میانشان پیغمبری از جنس خودشان برانگیخت (پیغمبری که) بر آنان آیات (کتاب خواندنی قرآن و کتاب دیدنی جهان) او را میخواند و ایشان را از (عقاید نادرست و اخلاق زشت) پاکیزه میداشت و بدیشان کتاب (قرآن و به تبع آن خواندن و نوشتن) و فرزانگی (یعنی اسرار سنت و احکام شریعت) میآموخت».
حکمت هدیهای است از جانب خداوندی برای بندگانی که از مقام با عظمت خداوند خوف و ترس به دل دارند. بندهای که هر گاه سکوت کند در تفکر است و چون سخن گوید کلامی خیر و صواب بیان کند. و خداوند از میان بندگان کسانی را برگزیده و بدیشان حکمت عطا میکند. خداوند میفرماید:
﴿يُؤۡتِي ٱلۡحِكۡمَةَ مَن يَشَآءُۚ وَمَن يُؤۡتَ ٱلۡحِكۡمَةَ فَقَدۡ أُوتِيَ خَيۡرٗا كَثِيرٗا﴾ [البقرة: 269].
«فرزانگی را به هر کس که بخواهد (و شایسته ببیند) میدهد، و به هر کس که فرزانگی داده شود بیگمان خیر فراوانی بدو داده شده است».
خداوند نام داود و سلیمان إ را به عنوان بندگانی که بدیشان حکمت عطا شده بیان داشته میفرماید:
﴿وَشَدَدۡنَا مُلۡكَهُۥ وَءَاتَيۡنَٰهُ ٱلۡحِكۡمَةَ وَفَصۡلَ ٱلۡخِطَابِ ٢٠﴾ [ص: 20].
«و حکومت او را (با در اختیار قرار دادن وسائل مادی و معنوی) استحکام بخشیدیم، و بدو فرزانگی و شناخت (امور) دادیم و قدرت داوری قاطعانه و عادلانهاش ارزانی داشتیم».
﴿وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِ﴾ [لقمان: 12].
«ما به لقمان فرزانگی بخشیدیم (و بدو دستور دادیم) که خدا را سپاسگزاری کن».
بهرهی بنده از اسم خداوند حکیم
بنده باید که خود را به ترس از خداوند و بزرگ داشتن عظمتش آراسته گرداند تا خداوند نیز علم و خبرگی در کتاب حکیم و هدایت پیامبرش را، بدو ارزانی دارد. واجب است که حکیم باشی؛ یعنی بر انجام اعمال صالح محکم و استوار باشی و بر حالی باشی که خداوند از تو راضی گردد؛ یعنی اساس آن به گونهای باشد که به اوامرش تمسک جسته و از نواهیاش پرهیز نمایی. حکیم در میان بندگان کسی است که پزشک مداوا کننده از امراض درونی است و کسی که در هر لحظه، حق آن لحظه را عطا نماید و آنچه را از مداوا یا عبادت نیاز دارد به او ارزانی دارد حکیم فرزند زمانهی خویش و ابن الوقت به معنای واقعی آن است. هر کس که تمامی اشیاء را بشناسد ولی خداوند را نشناسد او حکیم نیست زیرا که بهتر و والاتر از اشیاء و با فضیلتتر از آنها را نشناخته است. حکمت در حق بنده عبارت است از شناخت خداوند به خاطر خودش نه به واسطهی چیزهای دیگر.
عبدالحکیم: او بندهای است که خداوند چشم بصیرتبین بدو عطا کرده تا حکمت اشیاء را ببیند و او را در کلام موفق و در عمل به بهترین وجه رهنمون گشته است. این بنده اگر خلل و اشکالی را در کاری دید، آن را مرتفع میکند و هر فسادی را ببیند آن را به خیر و مصلحت باز میگرداند.
دعا: پروردگارا! تو با نور اسم حکیم تجلی نمودهای و در هر مخلوقی حکمتی روشن به ودیعت نهادهای و در هر موجودی فضیلتی قرار دادهای که هر چیزی حکمتی دارد و در بطن هر بلایی نعمتی نهفته است. پیامبران را با احکام فرستادهای و هر حکمی را حکمتی است و از خزانهی کرمت رزق و روزی را تقدیر کردهای. گاهی بر کسی روزی فراوانی عطا میکنی آن هم براساس حکمتی پوشیده از دیدگان مردم و گاه روزی را با رحمت الهی خویش بر کسی تنگ میگردانی. خداوندا! از نور حکیم بر قلبم بتابان و مرا از اسرار خبیر علیم آگاه گردان تا چشمههای حکمت از قلبم به سوی زبانم روان گشته و امراض نفسیام بدان سبب مداوا گردند و میان مردم با حکمت پدیدار گردم و در میانشان به رحم و شفقت مزین شوم. به درستی که تو بر هر چیزی توانایی.
وصلی الله علی سیدنا محمد وعلی آله وصحبه وسلم
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر