کتاب [20]: نماز در مسجد مکه و مدینه
باب: فَضْلِ الصَّلاَةِ في مَسْجِدِ مَكَّةَ وَالمَدِينَةِ
باب [1]: فضیلت نماز خواندن در مسجد مکه و مسجد مدینه
620- عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: "لاَ تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلاَثَةِ مَسَاجِدَ: المَسْجِدِ الحَرَامِ، وَمَسْجِدِ الرَّسُولِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَمَسْجِدِ الأَقْصَى" [رواه البخاری: 1189].
620- از ابو هریره رضی الله عنه از پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم روایت است که فرمودند: «برای هیچ مسجدی جز سه مسجد، قافلۀ سفر بسته نمیشود: مسجد الحرام، مسجد رسول صل الله علیه و آله و سلم ، و مسجد اقصی»([1]).
621- وعَنْهُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «صَلاَةٌ فِي مَسْجِدِي هَذَا خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ صَلاَةٍ فِيمَا سِوَاهُ، إِلَّا المَسْجِدَ الحَرَامَ» [رواه البخاری: 1190].
621- و از ابو هریره رضی الله عنه روایت است که پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم فرمودند: «یک نماز در همین مسجد من، بهتر از هزار نماز در هر مسجد دیگری بجز از نماز خواندن در مسجد الحرام است»([2]).
2- باب: مَسجِدِ قُبَاءَ
باب [2]: مسجد قباء
622- عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، كَانَ لاَ يُصَلِّي مِنَ الضُّحَى إِلَّا فِي يَوْمَيْنِ: يَوْمَ يَقْدَمُ بِمَكَّةَ، فَإِنَّهُ كَانَ يَقْدَمُهَا ضُحًى فَيَطُوفُ بِالْبَيْتِ، ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ المَقَامِ، وَيَوْمَ يَأْتِي مَسْجِدَ قُبَاءٍ، فَإِنَّهُ كَانَ يَأْتِيهِ كُلَّ سَبْتٍ، فَإِذَا دَخَلَ المَسْجِدَ كَرِهَ أَنْ يَخْرُجَ مِنْهُ حَتَّى يُصَلِّيَ فِيهِ، قَالَ: وَكَانَ يُحَدِّثُ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَزُورُهُ رَاكِبًا وَمَاشِيًا، وَكَانَ يَقُولُ: «إِنَّمَا أَصْنَعُ كَمَا رَأَيْتُ أَصْحَابِي يَصْنَعُونَ، وَلاَ أَمْنَعُ أَحَدًا أَنْ يُصَلِّيَ فِي أَيِّ سَاعَةٍ شَاءَ مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ، غَيْرَ أَنْ لاَ تَتَحَرَّوْا طُلُوعَ الشَّمْسِ وَلاَ غُرُوبَهَا» [رواه البخاری: 1191، 1192].
622- از ابن عمر رضی الله عنهما روایت است که وی جز در روز، در روز دیگری در وقت چاشت نماز نمیخواند: یکی روزی که به مکه میآمد، زیرا عادت وی آن بود که همیشه در وقت چاشت به مکه میرسید، طواف میکرد، و پشت مقام [ابراهیم علیه السلام ] دو رکعت نماز اداء میکرد.
[و روز دیگر]: روزی بود که به مسجد قباء میآمد، زیرا او هر روز شنبه به مسجد قباء میآمد، و وقتی که به مسجد داخل میشد، ناشایست میدانست که پیش از خواندن دو رکعت نماز، از مسجد خارج شود.
راوی میگوید: [و ابن عمر رضی الله عنهما ] میگفت که: پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم سواره و پیاده به مسجد قباء میآمدند.
[و ابن عمر رضی الله عنهما ] برای راوی میگفت که: من کاری را میکنم که دیدم دیگر همنشینانم میکنند، و هیچکس را از نماز خواندن در هیچ ساعتی از شب و روز منع نمیکنم، [ولی میگویم]: قصد نکنید که در وقت طلوع و غروب آفتاب [نماز بخوانید]([3]).
3- باب: فَضْلِ مَا بَينَ القَبْرِ وَالمِنْبَرِ
باب [3]: فضیلت مابین قبر و منبر [پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم ]
623- عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الجَنَّةِ، وَمِنْبَرِي عَلَى حَوْضِي» [رواه البخاری: 1196].
623- از ابو هریره رضی الله عنه از پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم روایت است که فرمودند:
«مابین خانه و منبر من، روضه از ریاض جنت است، و منبر من در کنار کوثر است»([4]).
21- كِتَابُ العَمَلِ فِي الصَّلاَةِ
[1]- از احکام و مسائل متعلق به این حدیث آنکه:
1) این حدیث دلالت بر فضیلت این مساجد سه گانه دارد، و از آن جمله فضیلت نماز خواندن در آنها، و در حدیث آتی این فضیلت مساجد سه گانه به تفصیل مذکور است.
2) نباید به قصد نماز خواندن به هیچ مسجد دیگری غیر از این مساجد سه گانه قافله سفر بست، زیرا تمام مساجد دارای فضیلت مساوی است، پس لزومی به قافله سفر بستن جهت نماز خواندن به فلان مسجد نیست، و به هر مسجدی که نماز بخواند برایش همان ثوابی داده میشود که در آن مسجد دیگر داده نمیشود، مگر این مساجد سه گانه که دارای مزیت خاصی هستند که تفصیل آن در حدیث آتی مذکور است.
3) قافلۀ بستن به قصد دیگری مانند تجارت، تحصیل علم، زیارت دوستان و امثال اینها به هر جایی که باشد، مانعی ندارد.
[2]- از احکام و مسائل متعلق به این حدیث آنکه:
1) طبرانی و بزار از ابو الدرداء رضی الله عنه روایت میکنند که پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم فرمودند: «یک نماز در مسجد الحرام مانند صد هزار نماز، و یک نماز در مسجد من [یعنی: مسجد نبوی در مدینه منوره] مانند هزار نماز، و هر نماز در مسجد الاقصی [در ثواب و فضیلت خود] مانند پنجصد نماز است.
2) فضیلت نماز خواندن در این مساجد اختصاصی است نه بدلی، به این معنی که این فضیلت متعلق به نمازی است که در این مساجد خوانده میشود، نه آنکه بدیل از نماز یا نمازهایی باشد که خوانده نشده است، مثلاً: اگر کسی یک نماز را نخوانده باشد، و در مسجد الحرام صد سال نماز بخواند، اگر آن نماز را قضاء نیاورد، این نماز خواندن صد سال در مسجد الحرام، جای آن یک نماز را نمیگیرد.
3) این فضیلت طوری که امام طحاوی رحمه الله میگوید خاص به نمازهای فرضی نیست، بکله نمازهای نفلی را نیز شامل میگردد، یعنی: خواندن هر نماز نفلی در مسجد الحرام، مانند صد هزار نماز نفلی است که در مساجد دیگر خوانده میشود، و همچنین است مسجد نبوی و مسجد الاقصی.
4) مراد از مسجد الحرام، مسجدی است که در اطراف کعبه در زمان نبی کریم صل الله علیه و آله و سلم وجود داشته است، و همچنین توسعه که در این مسجد در آینده صورت میگیرد، ولو آنکه تمام شهر مکه را دربر بگیرد، ولی در مسجد پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم چون به اسلوب اشاره ذکر گردیده است که «مسجدی هذا» یعنی: «همین مسجد من» گفتهاند، اکثر علماء بر این نظراند که این فضیلت خاص به همان مسجدی است که در زمان پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم وجود داشته است، نه توسعههایی که در زمان خلفای راشدین و یا بعد از آن صورت گرفته است، گرچه توسعههای بعدی، در دیگر احکام حکم مسجد را دارد، و چون در مسجد الاقصی چنین اشاره اختصاصی وجود ندارد، حکم توسعههای آن، مانند حکم توسعههایی مسجد الحرام است.
5) در نزد جمهور علماء، مکه بر مدینه فضیلت دارد، ولی طوری که قاضی عیاض رحمه الله میگوید: بقعۀ که در آن نبی کریم صل الله علیه و آله و سلم مدفون میباشند، به اتفاق علماء بر مکه فضیلت دارد، حتی ابن عقیل حنبلی رحمه الله میگوید که: این بقعه بر عرش هم فضیلت دارد.
[3]- از احکام و مسائل متعلق به این حدیث آنکه:
1) قباء نام قریهای است که در جنوب شرق شهر مدینه قرار داشته و از حرم نبوی حدود پنج کیلو متر فاصله دارد، و این مسجد در آن قریه قرار دارد، و بعضی میگویند که در آنجا چاهی بود به نام (قبا) و این منطقه به نام آن چاه یاد میشود.
2) مسجد قباء اولین مسجدی است که در اسلام بنا یافته است، و این همان مسجدی است که خداوند متعال در موردش میفرماید: ﴿لَّمَسۡجِدٌ أُسِّسَ عَلَى ٱلتَّقۡوَىٰ مِنۡ أَوَّلِ يَوۡمٍ أَحَقُّ أَن تَقُومَ فِيهِۚ﴾، یعنی: مسجدی که از روز اول بر پایۀ تقوی بنا شده است، سزاوارتر است که در آن قیام کنی.
3) در روایات آمده است که پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم هر روز شنبه سواره و پیاده به مسجد قبا میرفتند، و در آن نماز میخواندند، و سهل بن حنیف از پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم روایت میکند که فرمودند: «کسی که به مسجد قبا آمده و در آن نماز بخواند، مانند آن است که غلامی را آزاد کرده باشد».
[4]- از احکام و مسائل متعلق به این حدیث آنکه:
1) مراد از این فرمودۀ پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم که: «مابین خانه و منبر من، روضه از ریاض جنت است» این است که همیناکنون این مکان روضه از ریاض جنت است، و یا اینکه همین مکان به جنت برده میشود و روضۀ از ریاض آن میگردد، و یا برای کسی که در اینجا نماز بخواند و عبادت کند، روضۀ از ریاض جنت داده میشود، و یا شاید همۀ این معانی سه گانه مراد باشد.
2) در روایاتی آمده است که برای آن حضرت صل الله علیه و آله و سلم در کنار کوثر منبری نصب میکنند، و معنی حدیث نبوی این است که: خداوند متعال همین منبر را دوباره به همین شکلش درآورده و در کنار کوثر قرار میدهد.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر