(1) روزه یعنی خودداری از خوردن، آشامیدن و همبستری با همسر به نیت تقرب به آستانهی الهی.
(2) وقت روزه از طلوع فجر صادق تا غروب خورشید است.
(3) روزهی ماه رمضان واجب است و رکن چهارم از ارکان اسلام میباشد.
(4) روزهی ماه رمضان بر هر زن و مرد مسلمانِ بالغ و عاقلی واجب است که توانایی روزه را داشته باشد.
(5) شرایط وجوب روزه عبارتند از:
(أ) اسلام: پس تا وقتی که شخص کافر اسلام نیاورد، روزه بر او واجب نیست.
(ب) عقل: دیوانه تا زمانی که عاقل نگردد روزه بر وی واجب نمیباشد.
(ج) بلوغ: کودک تا زمانی که به بلوغ نرسد روزه بر وی واجب نیست، اما در صورتی که توانایی داشته باشد، جهت عادت دهی به وی امر میشود که روزه بگیرد.
(د) توانایی روزه گرفتن: روزه بر شخص پیر و بیماری که امید به بهبود ندارد، واجب نیست و در مقابل هر روز، طعام و روزی یک مسکین را میدهد.
(6) شرایط صحت روزه گرفتن:
(أ) اسلام: پس تا وقتی که شخص کافر اسلام نیاورد، روزهی او صحیح نیست.
(ب) عقل: دیوانه تا زمانی که عاقل نگردد روزهی وی صحیح نمیباشد.
(ج) تمییز: روزهی کودکی صحیح نمیباشد که نیک و بد را از هم جدا نمیسازد.
(د) پاک بودن از خون قاعدگی: بنابراین روزهی زنی صحیح نیست که دچار خون قاعدگی شده است.
(ه) پاک بودن از خون نفاس: روزهی زنانی که دچار خون نفاس شدهاند، صحیح نمیباشد.
(و) قبل از طلوع فجر نیت آوردن برای هر روز واجب است و روزهی بدون نیت صحیح نیست، البته برای روزهی سنت لازم نیست که قبل از طلوع فجر برای آن نیت آورده شود. گفتنی است که محل نیت قلب آدمی است.
(7) سنتهای روزه عبارتند از:
(أ) به تأخیر انداختن سحری خوردن تا آخرین قسمت شب، اما مشروط به اینکه لحظهای قبل از طلوع فجر صادق دست بردارد.
(ب) تعجیل در افطار، مشروط به اینکه بعد از تحقق غروب خورشید باشد.
(ج) کثرت کردارهای نیک و نماز سنت، صدقه، تلاوت قرآن، ذکر، دعا و استغفار.
(د) و در صورتی که مورد دشنام واقع شد باید بگوید: من روزه هستم، بنابر این در مقابل کسی که در حق وی ناسزا میگوید، عملی نیک را انجام داده و مقابله به مثل نمیکند، تا پاداش را کسب نماید و از گناه محفوظ بماند.
(ه) در هنگام افطار هر طور که دوست دارد خدا را بخواند و از جمله این دعا را بگوید:
«اللهم لك صمت، وعلى رزقك أفطرت، فتقبل مني إنك أنت السميع العليم».
«خدایا برای تو روزه گرفتم و با روزی تو افطار کردم، تشنگی برطرف شد و رگها خیس (و شاداب) شدند و اجر و پاداش ثبت شده است. انشاءالله».
(و) افطار با استفاده از خرمای تازه، و اگر در دسترس نباشد از خرمای خشک استفاده شود و اگر آن نیز وجود نداشت با استفاده از آب افطار شود.
(8) احکام افطارکنندگان در رمضان:
افطار رمضان برای چهار دسته از مردم مباح است که عبارتند از:
(أ) بیماری که با روزه گرفتن دچار ضرر و زیان گردد و مسافری که مسافت قصر را طی کرده باشد: افطار برای آنان حاوی ثواب بیشتری است و باید بعد از رمضان آن را قضا نمایند و در صورتی که روزه باشند روزهی آنان صحیح است.
(ب) زن حایض و نفاس افطار کرده و بعد از رمضان آن را قضا میکنند، و اگر با آن حال روزه باشند، روزهی آنان صحیح نمیباشد.
(ج) زن حامله و شیرده: اگر زن حامله و شیرده به خاطر بیم ضرر بر فرزندش روزه نگیرد، در این حال بر آنان واجب است که روزه را قضا کنند و برای هر روزی که روزه نگرفتهاند، از قوت غالب آن شهر، یک مد طعام فدیه دهند، و در صورتی که روزه بگیرند، روزهی آنان جایز است، و اگر به علت احتمال ضرر بر نفس خویشتن، روزه نگیرند، تنها قضای روزه بر آنها واجب است.
(د) انسان پیر ناتوان و مریضی که امید بهبودی او نباشد، افطار کرده و در مقابل هر روز یک مد (تقریبا یک کیلو و نیم) از قوت غالب شهر را به مسکینی میدهد.
(1) روزهی شش روز از ماه شوال بعد از رمضان، که توسط آن، پاداش روزهی تمام سال را تکمیل میکند.
(2) روزهی روزهای دوشنبه و پنجشنبه؛ زیرا اعمال بندگان در این دو روز بر خداوند جل جلاله عرضه میشوند.
(3) روزهی سه روز از هر ماه، که توسط آن به پاداش روزهی تمام دست یافته میشود، زیرا پاداش کارهای نیک تا ده برابر افزایش مییابد. و بهتر این است که این سه روز در ایام البیض، یعنی سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم هر ماه قمری باشد.
(4) روزهی نه روز اول از ماه ذی الحجة؛ اما روزهی روز عرفه برای غیر حاجی مورد تأکید بیشتری واقع شده است.
(5) روزهی ماه محرم؛ اما روزهی دهم ماه محرم (عاشورا) و نهم ماه محرم (تاسوعا) مورد تأکید بیشتری واقع شده است.
(1) روزهی یوم الشک که روز سیام شعبان است.
(2) روزهی روزهای عید فطر و عید قربان.
(3) روزهی سه روز ایام التشریق که روزهای یازدهم، دوازدهم و سیزدهم ماه ذی الحجة است که برای غیر حاجی متمتع و یا حاجی قارن اگر فدیهای نیافت، حرام میباشد.
(4) فرد فقط روزه جمعه را روز بگیرد، مکروه است، مگر اینکه روز پنج شنبه و یا روز شنبه را همراه آن روزه بگیرد که در این صورت اشکالی ندارد.
(5) مکروه است که زن بدون اجازهی شوهرش روزهی مستحب را بگیرد.
(1) واجب است که روزه بر اساس باور نه چیزی دیگر، صورت گیرد، و باید گفتار و کردار بنده تحت کنترل و مراقبت در آورده شود.
(2) بعضی اوقات انسان ناخودآگاه با زخمی و یا خون بینی و یا استفراغ روبرو میشود و یا اینکه بدون اختیار وی آب و یا چیزی دیگر داخل حلقش میشود، تمامی این موارد اگر از روی عمدی صورت نگرفته باشند، باعث ابطال روزه نمیگردند.
(3) نیت روزه در حالت جنابت جایز است، مشروط به اینکه بعد از طلوع فجر غسل نماید، اما زنی که دچار حیض و نفاس شده، اگر قبل از طلوع فجر پاک گردید، باید غسل نماید و نماز مغرب و عشا برپا دارد و روزه بگیرد.
(4) اگر زنی که دچار نفاس شده قبل از چهل روز پاک گردید، باید غسل نماید و نماز برپا دارد و روزه بگیرد و برای شوهرش نیز حلال است که با وی همبستر شود.
(5) روزهدار میتواند در اول و آخر روزه دندانهایش را مسواک بزند، گفتنی است که مسواک در حق وی همانند افطارکنندگان سنت میباشد.
(6) واجب است انسان روزهدار و دیگران از واجبات محافظت به عمل آورند و از منهیات دوری گزینند و فرامین الهی را عملی نموده و از نواهی اجتناب ورزند، تا در ردیف قبول شدگان قرار گیرند.
(7) لازم است که اوقات رمضان با اعمالی صالح، اعم از نماز، صدقه، قرائت قرآن، ذکر و یاد خدا، دعا، استغفار و عمره، سپری شود، زیرا رمضان مزرعهای برای پاک گردانیدن دلها از فساد و تباهی است.
(8) واجب است انسان روزهگیر و دیگران اعضای خود را از گناه اعم از سخن حرام، نظر و نگریستن حرام، شنود حرام، خوردن و آشامیدن حرام و رفتن به سوی حرام، محفوظ بدارد، تا روزهاش پاک بماند و قبول درگاه ایزد منان واقع گردد و استحقاق مغفرت و نجات از آتش بیابد.
(9) بیمار و مسافری که افطار روزهی رمضان برای آنان مباح است، حق ندارند که برای دیگران روزه بگیرند، همانند کسی که روزهی نذر شخص مردهای را میگیرد.
(10) اگر کسی به قصد افطار سفر کند، در آن حال هم سفر و هم افطار برای وی حرام میباشد و واجب است که روزه بگیرد.
(11) اگر در روز رمضان کسی از روی فراموشی و یا نادانی تصمیم گرفت که چیزی را تناول نماید، تذکر و هشدار دیگران به وی واجب و ضروری است، زیرا چنین عملی از باب تعاون و همیاری در راه نیکی و پرهیزگاری محسوب میگردد.
(12) روزه بر اثر وارد شدن مگس، یا غبار و یا دود به درون انسان، باطل نمیشود، اما مشروط به اینکه از روی عمد نباشد، زیرا پرهیز و اجتناب از آن، غیر ممکن است.
(13) اگر کسی به گمان اینکه فجر طلوع ننموده و یا خورشید غروب کرده، چیزی را تناول نمود، سپس برایش ظاهر گشت که گمان وی باطل بوده، روزهاش صحیح محسوب میگردد، زیرا او نسبت به وقت جاهل بوده است[2].
(14) با پیروی از پیامبر صل الله علیه و آله و سلم و به نیت دستیابی به پاداش اخروی، بخشش و تلاوت قرآن در ماه رمضان مستحب است.
(15) روزهی رمضان، برپا داشتن شبهای آن و شب لیلة القدر، قرائت قرآن، ذکر، دعا، استغفار، توبه و بازگشت به سوی خدا، افطاری دادن به روزداران و صدقه از جمله اسباب مغفرت در رمضان محسوب میگردند.
(16) بزرگترین صدقه، صدقهای است که در رمضان صورت میگیرد.
(17) مستحب است که قضای روزهی رمضان پیدرپی و بدون فاصله باشد و همچنین مستحب است که به تأخیر انداخته نشود.
(18) رمضانی که در روزهای طولانی و هوای گرم تابستان واقع شده، جایز است که قضای روزهای آن در روزهای کوتاه و سرد پاییزی صورت گیرد و عکس آن نیز جایز است.
(19) روزهی کسی که افطار برای وی مباح است، به شرط اینکه دچار زحمت و ناراحتی نشود، جایز است. زیرا خداوند جل جلاله فرموده است:
﴿أَيَّامٗا مَّعۡدُودَٰتٖۚ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٖ فَعِدَّةٞ مِّنۡ أَيَّامٍ أُخَرَۚ وَعَلَى ٱلَّذِينَ يُطِيقُونَهُۥ فِدۡيَةٞ طَعَامُ مِسۡكِينٖۖ فَمَن تَطَوَّعَ خَيۡرٗا فَهُوَ خَيۡرٞ لَّهُۥۚ وَأَن تَصُومُواْ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ١٨٤﴾ [البقرة: 184].
«(روزه در) چند روز معین و اندکی است، و کسانی که از شما بیمار یا مسافر باشند (اگر افطار کردند و روزه نگرفتند، به اندازه آن روزها) چند روز دیگری را روزه میدارند، و بر کسانی که توانائی انجام آن را ندارند (همچون پیران ضعیف و بیماران همیشگی و کارگرانی که سالیانه پیوسته به کارهای سختی، مانند استخراج زغالسنگ اشتغال دارند، و زندانیان محکوم به اعمال شاقهای که پیوسته به کار سنگین وادار میگردند) لازم است کفّاره بدهند، و آن خوراک مسکینی است (از خوراک متوسّطی که به خانواده خود میخورانید و باید در برابر هر روزی یک خوراک متوسّط که بتواند به طور معتدل مسکینی را سیر کند بپردازید) و هر که کار خیر را پذیرا شود (و بر مقدار فدیه بیفزاید، و یا علاوه از روزه فرض، روزه سنّت نیز بگیرد) برای او بهتر است. و روزهداشتن برای شما خوب است اگر (حقائق و نکات عبادات را) بدانید».
(20) روزه مدرسهای روحی است که از طریق آن درون انسان پاک میگردد و بر صبر و شکیبایی عادت داده میشود.
(21) از جمله مستحبات ده روز پایانی رمضان موارد زیر میباشد:
(أ) زنده نگهداشتن شب با نماز و عبادت.
(ب) بیدارنمودن خانواده برای نماز.
(ت) اجتناب از همبستری و مشغولشدن به عبادت.
(22) روزه بسیاری از بیماریها را از بین میبرد. و در حدیث آمده که پیامبر صل الله علیه و آله و سلم فرمود:
«صوموا تصحوا».
«روزه بگیرید تا سالم بمانید»[3].
(23) سردادن تکبیر در شب عید فطر تا نماز عید و اظهار آن در مساجد، خانه و بازار مستحب است، زیرا خداوند جل جلاله میفرماید:
﴿وَلِتُكۡمِلُواْ ٱلۡعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُواْ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمۡ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ١٨٥﴾ [البقرة: 185].
«و (خداوند ماه رمضان و رخصت آن را برای شما روشن داشته است) تا تعداد (روزهای رمضان) را کامل گردانید و خدا را بر این که شما را (به احکام دین که سعادتتان در آن است) هدایت کرده است، بزرگ دارید و تا این که (از همه نعمتهای او) سپاسگزاری کنید».
و کیفیت تکبیر به این صورت است: «الله أکبر الله أکبر، لا إله إلا الله، الله أکبر الله أکبر، ولله الحمد».
(1) روزهی رمضان رکن چهارم از ارکان اسلام است.
(2) برپا داشتن رمضان با نماز تراویح و نماز تهجد در ده شب پایانی آن، بر اساس باور و رسیدن به پاداش اخروی.
(3) نزول قرآن در ماه رمضان صورت گرفته است، خداوند جل جلاله میفرماید:
﴿شَهۡرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِيٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلۡقُرۡءَانُ هُدٗى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَٰتٖ مِّنَ ٱلۡهُدَىٰ وَٱلۡفُرۡقَانِۚ﴾ [البقرة: 185].
«ماه رمضان است که قرآن در آن فرو فرستاده شده است، تا مردم را راهنمایی کند و نشانهها و آیات روشنی از ارشاد باشد».
(4) شب لیلة القدر در ماه رمضان است که از هزار ماه یعنی 83 سال و چهار ماه بهتر است.
(5) غزوهی بدر کبری در ماه رمضان واقع شد، غزوهای که در صبحگاه آن میان حق و باطل فاصله ایجاد شد و اسلام و پیروانش پیروز شدند و شرک و مشرکین با شکست مواجه شدند.
(6) در ماه رمضان مکه فتح شد و خداوند جل جلاله، پیامبرش را یاری داد، با توجه به اینکه مردم دسته دسته و گروه گروه داخل دین خدا شدند و به اسلام ایمان آوردند.
(7) در رمضان درهای بهشت و رحمت باز میشوند و درهای آتش بسته شده و شیاطین در آن زنجیر میشوند.
(8) بوی دهان روزهگیر نزد خداوند جل جلاله از بوی مسک خوشبوتر است.
(9) فرشتگان در طول روز برای روزهداران استغفار مینمایند.
(10) در حدیث آمده که نماز نفل در رمضان معادل فرض در غیر رمضان و نماز فرض معادل هفتاد نماز فرض در غیر رمضان میباشد[4].
(11) در رمضان رحمت نازل میشود و گناهان ساقط میگردند و دعا پذیرفته میشود.
(12) رمضان ماهی است که اول آن رحمت، وسطش مغفرت و ده روز پایانی نجات از آتش میباشد.
(13) و همچنین ماه صبر است و پاداش صابرین بهشت میباشد.
(14) در آخرین شب رمضان از گناه روزهداران عفو و گذشت میشود، زیرا کارگر بعد از پایان کار مزدش را دریافت میکند.
رمضان حاوی برکات و خیرهای فراوانی است و واجب است که این فرصت را غنیمت شماریم و به سوی خداوند بازگردیم و اعمال صالح را انجام دهیم، به این امید که از پذیرفته شدگان و سرافرازان قرار گیریم.
برادر مسلمانم!
(1) براساس باور و رسیدن به پاداش اخروی روزهی ماه رمضان را بگیر، تا خداوند جل جلاله گناهان گذشتهات را عفو نماید و از آن درگذرد.
(2) مبادا بدون عذر روزی از رمضان را افطار نمایید، اگر چنان عملی به تو دست داد، پس سعی کن بعد از رمضان آن را قضا نمایید و توبهای نصوح به آستانهی الهی کنید.
(3) خداوند جل جلاله، رحمت خود را شامل حال شما گرداند، سعی کن که بر اساس باور و رسیدن به پاداش اخروی، شبهای رمضان -به ویژه شب قدر- را با نمازهای تراویح و تهجدزنده نگهداری، تا خداوند از گناهان گذشتهی شما درگذرد.
(4) سعی کن خوراک، نوشیدنی و لباسهایت حلال باشند، تا اعمالت قبول شوند و دعاهایت مستجاب واقع گردند؛ مبادا از اینکه از طریق حلال روزه گیری و سپس با استفاده از حرام افطار نمایید.
(5) روزهداران اطراف خود را افطاری ده تا به مثل ثواب روزهی آنان دست یابید.
(6) نمازهای پنجگانه را در اوقات خود و با جماعت انجام بده، تا به پاداش آن دست یابی و خداوند به وسیلهی آن شما را محفوظ بدارد.
(7) صدقات زیادی را پرداخت کن، زیرا بهترین صدقه آن است که در رمضان پرداخت میشود.
(8) مبادا که اوقات خود را بدون عمل صالح بگذرانی، زیرا شما در برابر اوقاتت مسئول هستی و مورد محاسبه قرار میگیری و در برابر اعمالی که در آن انجام دادهاید، پاداش میگیرید.
(9) سعی کن که در رمضان، عمره را انجام دهید، زیرا عمرهی رمضان معادل حج میباشد.
(10) مادام که از طلوع فجر واهمه ندارید، قبل از طلوع، سحری کن و با توانایی بیشتری روزه را سپری نما.
(11) بعد از تحقق غروب خورشید در افطار عجله به خرج ده، تا به محبت خداوند دست یابی.
(12) قبل از فجر غسل جنابت را انجام بده، تا بتوانی در وقت خود عبادت را انجام دهید.
(13) رمضان را غنیمت شمار و خود را به بهترین نعمتی مشغول کن که در رمضان نازل شده و قرآن را با تدبر و تفکر تلاوت کن، تا در روز قیامت به عنوان دلیلی شما را یاری رساند و برای شما شفاعت نماید.
(14) زبانت را از دروغ، نفرین، غیبت، سخنچینی محفوظ دار، زیرا اینان باعث کاهش پاداش روزه میشود.
(15) روزه شما را از حد تعادل بیرون نیاورد و به خاطر کوچکترین سبب ناراحت شوید و چنان استدلال نمایید که روزه هستید، بلکه باید روزه شما را به آرامی و آرامش برساند.
(16) با قلبی پر از تقوی و احساس مراقبت الهی در نهان و آشکارا و شکر نعمات او و استقامت وپایداری بر اوامر خداوند روزه را سپری کن و سعی کن که تمامی اوامر را انجام دهید و از تمامی منهیات دوری گزینید.
(17) در رمضان و سایر ماههای سال بخصوص در حالت روزه و هنگام افطار و سحری به کثرت ذکر و استغفار را تکرار کن و رسیدن به بهشت و نجات از دوزخ را از خداوند طلب نما، زیرا دعا از مهمترین اسباب مغفرت میباشد.
(18) برای خود، پدر و مادرت، فرزندانت و سایر مسلمانان به وفور دعا کن، زیرا خداوند به مسلمانان دستور داده که دعا کنند و اعلام داشته که به دعای آنان پاسخ خواهد داد.
(19) همیشه به آستانهی الهی توبهای نصوح تقدیم کن و از گناهان دوری و اجتناب، در برابر اعمال گذشته اظهار ندامت و برای آینده تصمیم داشته باش که به گناه برنگردی، زیرا خداوند توبهی توبه کنندگان را میپذیرد.
(20) در ماه شوال شش روز را روزه بگیر، زیرا هرکس روزهی ماه رمضان را بگیرد، سپس شش روز از ماه شوال را نیز به دنبال آن، روزه بگیرد، مانند این است که تمام سال روزه بوده است[5].
(21) روز نهم ذی الحجة را روزه بگیر، تا به کفارهی گناهان سال گذشته و سال آینده دست یابی، اما در صورتی که نهم ذی الحجة در عرفه بودی روزه نگیر، زیرا پیامبر صل الله علیه و آله و سلم در عرفه روزه نبود.
(22) روز دهم ماه محرم (عاشورا) و روز نهم را روزه بگیر، تا به کفارهی گناهان یک سال دستیابی.
(23) بعد از رمضان تا لحظهی مرگ از ایمان، تقوی و عمل صالح خود محافظت به عمل آور و بر آن ادامه داشته باش:
﴿وَٱعۡبُدۡ رَبَّكَ حَتَّىٰ يَأۡتِيَكَ ٱلۡيَقِينُ ٩٩﴾ [الحجر: 99].
«و پروردگارت را پرستش کن تا مرگ به سراغ تو میآید (و سرای فانی را وداع میگوئی، و سرای باقی آغاز میگردد و پردهها به کنار میرود و حقائق در برابر چشمانت جلوهگر میشود)».
(24) باید آثار عبادات اعم از نماز، روزه، زکات و حج با توبهی نصوح و پرهیز از عادات مخالف با شریعت اسلامی بر رفتار و شمایلت ظاهر گردد.
(25) بسیار صلوات را بر پیامبر صل الله علیه و آله و سلم بفرست.
خداوندا! ما و سایر مسلمانان را در ردیف کسانی محسوب گردان که روزهی رمضان را گرفته و بر اساس باور و رسیدن به پاداش اخروی در آن عبادت را انجام داده و از گناهان اول و آخرش درگذشتهاید.
خداوند رحمت خود را شامل شما گرداند اینرا بدان که مسلمانان بر وجوب روزهی رمضان اجماع نظر دارند و هرکس آن را انکار نماید او به عنوان شخصی مرتد و کافر قلمداد میشود و باید توبه نماید، در غیر آنصورت به عنوان شخصی کافر به قتل رسانده میشود[6].
روزهی رمضان در سال دوم هجری واجب شده است، بنابر این پیامبر صل الله علیه و آله و سلم نه رمضان را روزه گرفته و روزه بر هر مسلمان بالغ و عاقلی واجب است.
پس روزه بر کافر واجب نیست و تا مسلمان نشود از وی پذیرفته نمیشود و همچنین بر کودکان نیز تا اینکه به بلوغ میرسند، واجب نیست و با رسیدن به سن پانزده سالگی و یا نزول منی به وسیلهی احتلام و یا ... بلوغ وی حاصل میشود و دختران نیز با مشاهده کردن خون حیض به بلوغ میرسند، از اینرو هر کودکی با یکی از موارد فوق روبرو گردد، بالغ میشود، گفتنی است که به کودکان نیز فرمان داده میشود در صورتی که توانایی داشته باشند و مورد ضرر و زیان واقع نشوند، جهت عادت دهی و الفت و پیوند، روزه بگیرند. و همچنین روزه بر کسی واجب نیست که بر اثر دیوانگی و یا ... عقلش را از دست داده باشد، بنابراین اگر انسانی هذیان و پرتوپلا را به راه میانداخت و نیک و بد را از هم جدا نمیساخت، نه روزه و نه پرداخت فدیه بر وی واجب است.
[1]- به نقل از کتاب: خلاصة الکلام فی احکام الصیام، نوشتهی: عبدالله الجار الله ص 2 و ما بعد آن همراه با تغییرات.
[2]- این رأی و نظر شیخ ابن عثیمین است، اما نظر جمهور علما که شیخ عبدالعزیز بن باز نیز از آنان طرفداری نموده بر آن است که باید روزه را قضا نماید و گناهی بر وی نیست، و این نظر احتیاط بیشتری را در ضمن گرفته است.
[3]- ابن سنی و ابونعیم آنرا روایت کردهاند و سیوطی نیز آنرا حسن قلمداد نموده است.
[4]- ابن خذیمه و بهقی و دیگران آنرا روایت کردهاند.
[5]- مسلم از طریق ابوقتاده روایت کرده است.
[6]- رسالة فی الصوم. نوشتهی شیخ محمد بن صالح عثیمین.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر