ترغيب پيامبر صل الله علیه و آله و سلم به علم
خوش آمد گویی پیامبر صل الله علیه و آله و سلم به صفوان بن عسال که به طلب علم آمده بود
احمد، طبرانی به اسناد جید - لفظ هم از وی است، ابن حبان در صحیحش و حاکم - که گفته: صحیح الاسناد میباشد - از صفوان بن عسال مرادی رضی الله عنه روایت نمودهاند که گفت: نزد پیامبر صل الله علیه و آله و سلم در حالی آمدم که در مسجد بر جامه سرخش تکیه نموده بود، به او گفتم: ای رسول خدا: من در طلب علم آمدهام، فرمود: «مرحبا به طالب علم، طالب عمل را ملائک، از فرط محبتشان به آنچه وی طلب میکند، با بالهایشان احاطه میکنند، و بعد از آن یکی بالای دیگری سوار میشوند، تا اینکه به آسمان دنیا میرسند»[1]. این چنین در الترغیب (59/1) آمده است.
آمدن قبیصه نزد پیامبر صل الله علیه و آله و سلم برای طلب علم و قول پیامبر صل الله علیه و آله و سلم برایش
احمد از قبیصه بن مخارق رضی الله عنه روایت نموده است، که گفت: نزد پیامبر صل الله علیه و آله و سلم آمدم، پرسید: «چه تو را آورده است؟» گفتم: سِنّم بزرگ شده و استخوانم نازک گردیده، بنابراین نزد تو آمدم، تا چیزی به من بیاموزی که خداوند به وسیله آن به من نفع رساند، گفت: «به هر سنگ، درخت و کلوخی که مرور نمودهای، برایت مغفرت خواستهاند. ای قبیصه وقتی نماز صبح را خواندی سه بار بگو: «سبحان الله العظیم» و بحمده، از کوری، جذام و فلج عافیت مییابی، ای قبیصه بگو: «اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ مِمَّا عِنْدَكَ وَأَفِضْ عَلَىَّ مِنْ فَضْلِكَ وَانْشُرْ عَلَىَّ رَحْمَتَكَ وَأَنْزِلْ عَلَىَّ مِنْ بَرَكَاتِكَ»، «بار خدایا، من از تو از آنچه نزدت هست میخواهم، و از فضلت برمن فرو ریز، و از رحمتت بر من فرو ریز، و از برکتت بر من نازل فرما»[2]. این چنین در جمع الفوائد (21/1) آمده است، منذری و هیثمی میگویند، در آن مردی است که از وی نام برده نشده است.
خبر پیامبر صل الله علیه و آله و سلم که طلب علم گناهان را از بین میبرد
ترمذی به اختصار و طبرانی در الکبیر - و لفظ از طبرانی است - از سخبره رضی الله عنه روایت نمودهاند که گفت: دو مرد از نزد رسول خدا صل الله علیه و آله و سلم در حالی عبور نمودند، که وی ذکر مینمود، در همان حال به آنها گفت: «بنشینید که شما بر خیر هستید»، هنگامی که رسول خدا صل الله علیه و آله و سلم برخاست و یارانش از نزدش پراکنده و متفرق شدند، آن دو تن برخاسته گفتند: ای رسول خدا، تو به ما گفتی: «بنشینید که شما بر خیر هستید»، آیا این برای ما خاص است، یا برای عموم مردم است؟ فرمود: «هر بندهای که طلب علم نماید، همان طلب علمش کفاره آنچه گذشته است، میباشد»[3]. این چنین در الترغیب (60/1) آمده است.
قول پیامبر صل الله علیه و آله و سلم درباره فضیلت عالم بر عابد
ترمذی از ابوامامه باهلی رضی الله عنه روایت نموده، که گفت: برای رسول خدا صل الله علیه و آله و سلم دو مرد یاد شد: یکیشان عابد بود و دیگری عالم، رسول خدا صل الله علیه و آله و سلم فرمود: «فضیلت عالم بر عابد چون فضیلت من بر ادنای شماست»، بعد از آن پیامبر خدا صل الله علیه و آله و سلم فرمود: «خداوند، ملائک و اهل آسمانها حتی مورچه در سوراخش و حتی ماهی بر معلم و آموزاننده خیر برای مردم دعای رحمت میکنند»[4]. دارمی این رااز مکحول به صورت مرسل روایت نموده، بر ادنای شماست»، بعد از آن آیه را تلاوت نمود:
﴿إِنَّمَا يَخۡشَى ٱللَّهَ مِنۡ عِبَادِهِ ٱلۡعُلَمَٰٓؤُاْۗ﴾ [فاطر: 28].
ترجمه: «ازاللَّه تعالی فقط بندگان عالمش میترسند».
و حدیث را تا آخرش ذکر نموده است[5].
و دارمی هم چنین از حسن به شکل مرسل روایت نموده است، که گفت: رسول خدا صل الله علیه و آله و سلم از دو مرد که در بنی اسرائیل بودند و یکیشان عالم بود و نماز فرض را میخواند، و بعد از آن مینشست و برای مردم خیر یاد میداد، و دیگری روز را روزه میگرفت، و شب را قیام مینمود، پرسیده شد که کدامشان بهتر است؟ رسول خدا صل الله علیه و آله و سلم فرمود: «فضیلت همین عالمی که نماز فرض را میخواند، و بعد از آن مینشیند و به مردم خیر یاد میدهد، بر همان عابدی که روز را روزه میگیرد و شب را قیام میکند، چون فضیلت من بر کمترین شما است»[6]. این چنین در المشکوه (28 - 26) آمده است.
ترغیب پیامبر صل الله علیه و آله و سلم به طلب علم
مسلم از عقبه بن عامر رضی الله عنه روایت نموده، که گفت: رسول خدا صل الله علیه و آله و سلم در حالی بیرون رفت، که ما در صفه بودیم، فرمود: «کدام یک از شما دوست دارد که هر بامداد به بطحان یا عقیق[7] برود، و دو شتر کوهان دار را بدون گناه و قطع صله رحمی بیاورد؟» پاسخ دادیم: ای رسول خدا، همه ما این را دوست داریم، گفت: «آیا یکی از شما صبحگاهان به مسجد نمیرود، تا دو آیه از کتاب خدا را یاد بدهد یا بخواند، این برای او از دو شتر بهتر است، و اگر سه آیه شد از سه شتر برایش بهتر است، و چهار آیه برایش از چهار شتر بهتر است، و هر قدر که بالا برود، به همان اندازه از شترها برایش بهتر است»[8]. این چنین در المشکوه (ص175) آمده است، و ابونعیم این را در الحلیه (341/1) روایت نموده، و در روایت وی آمده: «بیاموزد یا بخواند».
قول پیامبر صل الله علیه و آله و سلم برای مرد پیشهگری که از برادرش که طلب علم مینمود شکایت کرد
ترمذی از انس رضی الله عنه روایت نموده، که گفت: در زمان پیامبر صل الله علیه و آله و سلم دو برادر بودند، یکی پیشه گر بود و کار مینمود، و دیگری ملازمت و همراهی پیامبر صل الله علیه و آله و سلم را میکرد، و از وی میآموخت، پیشه گر از برادرش نزد پیامبر صل الله علیه و آله و سلم شکایت کرد، پیامبر صل الله علیه و آله و سلم فرمود: «ممکن است تو به سبب وی رزق داده شودی»[9]. این چنین در جمع الفوائد (20/1) آمده، و ابن عبدالبر این را در جامع بین العلم (59/1) به معنای آن روایت کرده است، و حاکم آن را در المستدرک (94/1) روایت نموده، و به شرط مسلم صحیحش دانسته، و ذهبی هم با او موافقت نموده است.
[1]- حسن. احمد و طبرانی (8/ 54) (1347) که لفظ از آن اوست و ترمذی (3535) و ابن حبان و ابن عبدالبر در جامع بیان العلم (1/ 32) و طیالسی. آلبانی آن را در صحیح الترغیب (71) و صحیح الترمذی، صحیح دانسته است.
[2]- ضعیف. احمد (4/ 112) (5/ 60) در سند آن یک مجهول است چنانکه منذری و هیثمی گفتهاند. نگا: ضعیف الترغیب (71).
[3]- موضوع. طبرانی (7/ 164) ترمذی (2684) و آن را ضعیف دانسته. آلبانی آن را موضوع دانسته است: ضعیف الترغیب (51) نگا: المجمع (1/ 123).
[4]- صحیح. ترمذی (2685) آلبانی آن را صحیح دانسته است.
[5]- ضعیف. دارمی در المقدمة (289) بطور مرسل.
[6]- ضعیف. دارمی در المقدمة از حسن بطور مرسل.
[7]- بطحان و عقیق دو وادی در مدینهاند.
[8]- مسلم (803).
[9]- صحیح. ترمذی (2345) حاکم (1/ 94) آلبانی آن را صحیح دانسته است. نووی می گوید: اسناد آن به شرط مسلم است.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر