قانون راندن به سوی بالا
منبع این باران و برفی که خداوند بر ما ارزانی داشته است، چیست؟ این سؤال بهجا و جالبی است. زیرا خداوند ما را به اندیشیدن در ملکوت آسمانها و زمین تشویق میکند :
‚قُل اِنظُروُا ما ذا فی السموات و الأرضƒ
(یونس : 101)
«بگو : بنگرید [و چشم ظاهر و بصیرت را باز کنید و ببینید] در آسمانها و زمین چه چیزهایی است».
منبع اصلی این بارانها، دریاست، چنانکه میدانید، نسبت مساحت دریا به کل مساحت زمین 71 درصد است. یعنی 71 درصد از سطح زمین را دریاها و 29 درصد خشکی تشکیل میدهد. یک سؤال جالب : این آب فراوان از کجا آمده است؟
عمق دریا در بعضی جاها از اقیانوس آرام بیش از 12 هزار متر یعنی 12 کیلومتر است. اگر مساحت همة سرزمینها، دشتها، کوهها و بیابانهای قارههای آسیا، اروپا، آمریکا، افریقا، اقیانوسیه و قطب جنوب را باهم جمع کنیم، 29 درصد سطح زمین را تشکیل میدهد. بقیه سطح زمین را دریاهایی با اعماق متفاوت تشکیل میدهد که عمق آن گاهی در بعضی اماکن به 12 هزار متر میرسد. بنابراین، این آبها از کجا آمده است؟
این نمک از کجا آمده است؟ نظریه شوری دریاها هنوز هم نظریه مبهمی است که تفسیر صحیحی ندارد. در اینجا یک مسأله دیگر مطرح میشود. چه کسی این دریا را پر از ماهی کرده است؟ ماهی در طول قرنها منبع غذایی بشر بوده است. بیش از یک میلیون نوع ماهی در دریاها وجود دارد. انواع و تعداد ماهیان غیرقابل شمارش است که خداوند آن را منبع غذایی بشر قرار داده است. مسأله دیگر اینکه خداوند دریاها را وسیلة اتصال میان قارهها قرار داده است و سطح آن را میان قارهها تقسیم هر کدام از این امور نیاز به تحقیقات فراوان و طولانی دارد. اما در اینجا میخواهم به یکی از قوانین اساسی در دریاها اشاره کنم.
این قانون میگوید : هر جسم شناور در آب از پایین به بالا فشاری معادل وزن حجم آب مساوی با حجم آن جسم را به صورت عمودی دریافت میکند.
شیء سنگینی را بردارید و آن را در آب شناور کنید. احساس میکنید که نصف وزن خود را از دست داده است. گویی نیرویی آن را به طرف بالا میراند. این نیرو تابع قانون خاصی است. نیروی رانش به سوی بالا برابر است با وزن آب مساوی با حجم این جسم. اگر این قانون نبود، انسان نمیتوانست بر روی دریاها حرکت کند. به علت وجود این قانون ماهیها میتوانند شنا کنند. در غیر این صورت در دریا حتی یک ماهی هم یافت نمیشد. ماهیها در آب شنا میکنند زیرا وزن آنها کمتر از مقدار آبی است که با فرو رفتن در آب آن را کنار میزنند. به همین دلیل نیرویی ماهی را به سوی بالا میراند. اگر این قانون نبود، کشتی نمیتوانست امواج دریا را بشکافد. به همین دلیل خداوند – سبحانه و تعالی – میفرماید :
‚الله الذی سخّر لکم البحر لتجری الفلک فیه بأمرهƒ
(جاشیه : 12)
«خداوند همان کسی است که دریا را رام شما کرده است، تا کشتیها مطابق فرمان و اجازه او [که به ماده کشتیها و آبها و دیگر عوامل طبیعی داده است] در دریا روان شوند».
اخیراً اطلاع یافتم که کشتیهای نفتکشی وجود دارند که بیش از یک میلیون تن نفت را حمل میکنند. از سالها پیش دربارة کشتیهایی با حجم 500 هزار، 700 هزار و 800 هزار تن مطالبی را شنیده بودم. اما جدیدترین کشتیهای نفتکش بیش از یک میلیون تن نفت با خود حمل میکنند. آنها در واقع مانند شهرهایی هستند که امواج دریا را میشکافند. اما آنها به فضل و لطف چه کسی قادر به این کار هستند؟ به لطف وجود این ویژگی – راندن به سوی بالا – که خداوند آن را برای آب خلق کرده است که به فرمان خداوند عمل میکند. یکی از دانشمندان غربی این قانون را کشف کرده است.
خداوند – سبحانه و تعالی – در آیات بسیاری به این امر اشاره کرده است :
آیه اول :
‚الله الذی سخر لکم البحر لتجری الفلک فیه بأمرهƒ
«خداوند کسی است که دریا را رام شما کرده است، تا کشتیها مطابق فرمان و اجازه او [به که ماده کشتیها، آبها و عوامل طبیعی دیگر داده است] در دریا روان شوند». و کالاها، غلات، اغذیه و وسایل را به وسیلة کشتیهایی که همانند کوهی در دریاها حرکت میکنند، جابهجا کنند.
آنگاه خداوند میفرماید :
‚و لتبتغوا من فضله و لعلکم تشکرونƒ (جاشیه : 12)
«و شما انسانها بتوانید از فضل و روزی خدا بهره گیرید، و شاید که سپاسگزار گردید [و شکر نعمتهای بیکران یزدان را به جای آورید]».
آیه دوم که به این قانون اشاره میکند، این آیه است :
‚ألم تَرَ أن الفلک تجری فی البحر بنعمت اللهƒ
«آیا ندیدهای کشتیها در دریاها به فرمان خداوند و در پرتو نعمت او حرکت میکنند».
آیه سوم :
‚و من آیاته الجوار فی البحر کالأعلامƒ (شوری : 32)
«از جمله نشانههای [شناخت خدا و قدرت] او کشتیهایی است همچون کوهها که بر صفحه دریاها به حرکت درمیآیند».
آیه چهارم :
‚وله الجوارِ المنشئات فی البحر کالأعلامƒ[1]
(الرحمن : 24)
«او کشتیهایی ساخته و پرداختة [آفریدگان خود به نام انسانها] در دریاها دارد که همسان کوهها هستند».
آیه پنجم :
‚والفُلْک التی تجری فی البحر بما ینفع النّاسَƒ
(بقره : 164)
«و کشتیهایی که به سود مردم در دریا در حرکتند [و برابر قانون وزن مخصوص اجسام و سرشت آب، ماده، بخار، برق و غیره که از ساختههای پروردگارند در جریانند]».
آیه ششم :
‚وما یستوی البحران هذا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَائغٌ شَرَابُهُ و هذا مِلحٌ أُجاج و مِن کُلِّ تَأْکُلُونَ لَمْحاً طرّیاً و تستخرجون حِلْیَهً تلبسونهاƒ
«دو دریا یکسان نیستند. این یکی گوارا و شیرین و برای نوشیدن خوشگوار است و آن دیگر شور و تلخ [با وجود این تفاوت] از هر دوی آنها گوشت تازة [ماهیها و جانوران دیگر دریا را] میخورید و از هر دوی آنها وسایل زینت [مروارید، صدف، درّ، مرجان و غیره] برای پیرایش بیرون میآورید».
یعنی ای انسانها این مروارید فقط برای شما آفریده شده است. آنگاه در ادامه میفرماید :
‚و تَرَی الفلکَ فیه مواخِرَ لتَبْتَغُوا مِن فَضلهِ و لَعَلّکم تَشْکُرُونƒ[2] (فاطر : 12)
«[شما انسانها] میبینید کشتیها [در پرتو قانون وزن مخصوص اشیاء، از هر طرف دل] دریاها را میشکافند و پیش میروند، تا از فضل خداوند بهره گیرید و شکرگزار [این همه نعمت و لطف خداوندگار] باشید».
این امر از نشانههای خداوند – عزّ و جلّ – میباشد. یعنی هرگاه چیزی را که از سرزمین دوردستی وارد شده است این آیات را به یاد بیاور. چنانچه خداوند – سبحانه و تعالی – این قانون – راندن اجسام به سوی بالا – را نمیآفرید، کشتیها نمیتوانستند آن کالایی را که از آن استفاده کردی برای شما حمل و نقل کنند. پس این امر یکی از نشانههای خداوند و نشاندهنده عظمت اوست :
‚فبأی ءَالاء ربّکما تُکَذِّبانƒ (الرحمن : آیه 25)
«کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را تکذیب و انکار میکنید؟!».
[1]- ابن کثیر در جلد 4 صفحه 273 تفسیرش مینویسد : «کالأعلام یعنی این کشتیها به علت بزرگی و حمل کالاها از سرزمینی به سرزمین دیگر که به نقل و انتقال مایحتاج مردم میپردازند همانند کوهها هستند. به همین دلیل بعد از این آیه میفرماید : فبأی آلاء ربکما تکذبان».
[2]- ابن کثیر در جلد 3 صفحه 552 تفسیرش مینویسد : «تری الفلک مواخرَ، یعنی کشتیها را میبینی که دریا را میشکافد و با سینه خود آبها را باز میکند که شبیه سینه پرندگان است». همچنین طبری در جلد 22 صفحه 123 تفسیرش مینویسد : «و تری الفلک مواخر یعنی میبینی که کشتیها در آن دریاها با سینه خود آبها را میشکافد. یعنی در هنگام عبور آبها را از هم باز میکنند [و به پیش میرود]. مفرد مواخر، ماخره است. مخرت تمخر مخراً به معنای شکافتن آب با سینه آن است». با اندکی تصرف.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر