2- بر پا ایستادن
بر نمازگزار واجب است که ایستاده نماز بخواند، زیرا قیام رکن نماز است مگر برای افراد زیر:
· کسی که نماز خوف در حالت جنگ مىخواند، برای وی جایز است سواره نماز بخواند.
· بیماری که توانایی ایستادن ندارد، در صورتیکه توانایی نشستن دارد، نشسته نماز بخواند و اگرنه بر پهلو خوابیده نماز بخواند.
· کسی که نماز نفل(سنّت) مىخواند، برایش جایز است که سواره نماز بخواند، همچنین مىتواند نشسته نماز بخواند، با اشارۀ سر، رکوع و سجده نماید، چناچنه بیمار هم همینطور نماز مىخواند، البته در اشارۀ سجده، سرش را بیشتر از اشارۀ رکوعش پایین آورد.
· برای شخصی که نشسته نماز مىخواند جایز نیست که چیزی بر روی زمین بگذارد و بر آن سجده کند، بلکه اشارۀ سجدهاش را پایینتر از اشارۀ رکوعش قرار دهد چنانچه ذکر شد. و این هنگامی است که نتواند مستقیماً پیشانی خود را بر زمین بگذارد.
نمازخواندن در کشتی و هواپیما
· خواندن نماز فرض در کشتی و همچنین در هواپیما جایز است.
· اگر از افتادن بیم داشته باشد، مىتواند در کشتی و هواپیما نشسته نماز بخواند.
· برای نمازگزار جایز است که به علت پیری یا ضعف بدنش در هنگام قیام بر ستون یا چوبدستی (عصا) تکیه دهد.
جمع نمودن میان ایستادن و نشستن
· انسان مىتواند نماز شب (تهجّد) را ایستاده یا نشسته بخواند، و یا میان ایستادن و نشستن جمع نماید، بدینصورت که نماز را نشسته آغاز کند، مقداری بخواند و اندکی قبل از رکوع بلند شود و چند آیهای ایستاده بخواند. و بعد از آن رکوع و سجده نماید، سپس در رکعت دوم همین طور عمل کند.
· هرگاه نشسته نماز خواند چهار زانو بنشیند، یا هر طوری که برایش راحت باشد.
نماز خواند با کفش
· پای برهنه و همچنین با کفش نماز خواندن جایز است.
· بهتر اینست که هر طور برایش میسّر شد، گاهی بدون کفش و گاهی با کفش نماز بخواند، و خود را برای پوشیدن و بیرون کردن کفش در نماز به سختی نیاندازد، بلکه اگر پای برهنه باشد، با پای برهنه نماز بخواند، و اگر کفش پوشیده باشد، با کفش نماز بخواند، مگر اینکه مانعی وجود داشته باشد.
· اگر کفشهایش را بیرون آورد نباید در سمت راستش بگذارد، در صورتی که سمت چپش شخص نمازگزار نباشد در سمت چپ خود بگذارد، وگرنه آن را بین پاهایش([1]) بگذارد، این دستور و فرمان از پیامبر صل الله علیه و آله و سلم به صحت رسیده است.
نماز خواندن بر منبر
· برای آموزش مردم جایز است که امام بر مکانی بلند همچون منبر بایستد و نماز بخواند، پس بر آن تکبیر گوید، قرائت کند، و رکوع نماید، و در حالی که به عقب برگردد پایین بیاید تا اینکه بتواند بر زمین (در کنار منبر) سجده نماید. آنگاه به جای خودش برگردد و در رکعت دومی نیز همان کارهایی را انجام بدهد که در رکعت اولی انجام داد.
نماز خواندن به سوی ستره ([2]) و نزدیک شدن به آن واجب است
نماز خواندن به طرف ستره واجب است، در مسأله ستره مسجد و غیر مسجد و بزرگ و کوچک بودن مسجد تفاوتی نمىکند؛ زیرا رسول الله صل الله علیه و آله و سلم مىفرماید: «لا تصلِّ إلاَّ إلی سترة ولا تدع أحداً یمر بین یدیك، فإنَّ أبی فلتقاتله فإنَّ معه القرین» عمومیت دارد.
یعنی؛ فقط بسوی ستره نماز بخوان، و هرگز نگذار کسی از جلویت عبور کند، پس اگر کسی اصرار ورزید با وی گلاویز شو (بجنگ)؛ زیرا شیطان همراه وی است.
· نزدیک شدن به ستره واجب است؛ زیرا رسول اکرم صل الله علیه و آله و سلم به آن امر نموده است.
· فاصلۀ جایی که پیامبر صل الله علیه و آله و سلم سجده مىنمود تا دیواری که بطرف آن نماز مىخواند به اندازه عبور یک گوسفند بود. پس کسی که اینچنین عمل نماید به آن واجب عمل نموده است([3]).
طول ستره
واجب است ستره به اندازۀ یک یا دو وجب از زمین بلند باشد؛ زیرا رسول الله صل الله علیه و آله و سلم فرموده است: «إذا وضع أحدكم بین یدیه مثل مؤخرة الرحل([4]) فلیُصلِّ ولا یبالي مَنْ مَرَّ مِن وراء ذلك».
هرگاه یکی از شما جلوی خودش چیزی مانند آخر پالان شتر گذاشت، آنگاه نماز بخواند، و پشت آن اگر کسی عبور نمود، هیچ اشکالی ندارد.
· مستقیم در برابر ستره قرار گیرد؛ زیرا ظاهر دستور نماز بسوی ستره همین را مىرساند، امّا اینکه مقداری سمت چپ یا راست ستره قرار گیرد بطوری که مستقیم و برابرش نباشد، به ثبوت نرسیده است.
· نماز خواندن بسوی درخت و ستون، و عصا و هر چیزی مانند آن که در زمین نصب شده باشد، جایز است.
· همچنین اگر فرد بسوی همسرش که بر تخت خوابیده در حالی که زیر لحاف است، نماز بخواند، اشکالی ندارد، و همچنین نماز خواندن بسوی حیوان اگر چه شتر باشد، درست است.
نماز خواندن بسوی قبر (گور) حرام است
نماز خواندن بسوی قبر مطلقاً جایز نیست، فرقی نمىکند که قبر پیامبران (علیهم السلام) باشد، یا قبر دیگران.
عبور کردن از جلوی نمازگزار حرام است، اگر چه در مسجد الحرام باشد
هرگاه جلوی نمازگزار ستره وجود داشته باشد، عبور کردن از میان وی و سترهاش جایز نیست، در این مورد مسجد الحرام و مساجد دیگر با هم فرقی نمىکنند. زیرا سخن پیامبر صل الله علیه و آله و سلم : «کسی که از جلوی نمازگزار عبور مىکند اگر مىدانست چه گناهی بر وی مىباشد، هر آئینه چهل (چهل روز یا سال ...) مىایستاد برایش بهتر بود از اینکه از جلویش عبور کند»([5])، شامل همه مساجد مىشود.
بر نمازگزار واجب است که نگذارد کسی در جلویش عبور کند، اگر چه در مسجد الحرام باشد
· برای کسی که بسوی ستره نماز مىخواند، جایز نیست بگذارد کسی از جلویش عبور کند، بخاطر حدیث سابق: «... هرگز نگذار کسی از جلویت عبور کند...).
و فرمان پیامبر صل الله علیه و آله و سلم : «هرگاه یکی از شما بسوی چیزی (سترهای) نماز خواند و کسی خواست از جلویش بگذرد، باید با زدن به سینهاش او را منع نماید، و تا مىتواند او را برگرداند. و در روایتی آمده: «دوبار او را منع نماید». پس اگر آن شخص خودداری نکرد در اینصورت با وی بجنگد؛ زیرا که او شیطان است».
جلو رفتن برای مانع شدن از عبور
· برای جلوگیری از عبور غیر مکلف مانند حیوان (چارپا)، یا کودک از جلوی نمازش، جایز است که یک قدم یا بیشتر به جلو برود، تا اینکه از پشت سر وی عبور کند.
آنچه نماز را قطع مىنماید
· اهمیت ستره در نماز برای شخصی که بسوی آن نماز مىخواند در اینست که از فاسد شدن نماز وی در صورتیکه از جلویش عبور شود، جلوگیری مىکند، بر خلاف کسی که ستره نگذاشته است، که در این صورت اگر جلویش زنی بالغ، و همچنین الاغ یا سگی سیاه عبور کند نمازش قطع (باطل) مىشود.
***
[1]- در این مسأله اشاره لطیفی است به اینکه کفشهایش را جلوی خود نگذارد، و این ادبی است که بیشتر نمازگزاران نسبت به آن بىتوجهی مىکنند و چه بسا مشاهده مىکنیم که بسوی کفشهایشان نماز مىگزارند!.
[2]- چیزی که نمازگزار در جلو خودش قرار مىدهد تا کسی از سجدگاهش عبور نکند.
[3]- بنابراین آنچه مردم در تمام مساجدی که دیدهام در سوریه و غیره انجام مىدهند، بطوریکه به دور از دیوار و وسط مسجد نماز مىخوانند، چیزی جز غفلت از این دستور و فعل پیامبر صل الله علیه و آله و سلم نیست.
[4]- آن چوبی است که در آخر پالان شتر است، و رحل (پالان) برای شتر مانند زین برای اسب مىباشد. و حدیث اشاره به این دارد که خط کشیدن روی زمین کافی نیست، و حدیثی که در این زمینه روایت شده ضعیف مىباشد.
[5]- اما حدیث نماز پیامبر صل الله علیه و آله و سلم در کنار مطاف بدون ستره در حالی که مردم در جلویش عبور مىکردند، صحیح نیست. ضمنا در آن ذکر نیست که مردم از میان ایشان و محل سجدهاش عبور مىکردند.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر